Kanada'nın Québec eyaletinde görülen bir davada Starbucks, Tim Hortons ve Foodtastic gibi kahve zincirlerinin bitkisel süt tercih eden müşterilerden aldığı ek ücretler yargıya taşındı.
Kahve zincirlerine bitkisel süt davası
Québec Yüksek Mahkemesi, tüketicilerin açtığı toplu davanın devam etmesine karar verdi. Davanın merkezinde ise kahve zincirlerinin bitkisel süt için uyguladığı fiyat farkları yer alıyor.
Mahkeme dosyasına giren verilere göre Starbucks’ın bir içecekte inek sütünü bitkisel sütle değiştirmesinin şirkete maliyeti yaklaşık 12 Kanada senti olurken, müşterilerden bunun karşılığında 80 Kanada senti talep edildi. Güncel kurla bu rakamlar yaklaşık olarak 3,5 TL maliyete karşılık 23-24 TL ek ücret anlamına geliyor.
Hakim, Starbucks’ın tüketicilerden maliyetinin altı katından fazla ücret aldığı yönündeki iddianın "açıkça temelsiz olmadığını" belirterek davanın görülmeye devam etmesine hükmetti.
Bitkisel süt gerçekten daha pahalı mı?
Dava dosyasında yer alan bilgiler, bitkisel sütlerin kahve zincirlerine maliyetinin inek sütünden daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Ancak farkın tüketiciye yansıtılan ücret kadar büyük olmadığı belirtiliyor.
Mahkeme kayıtlarına göre, Starbucks'ta bitkisel süt maliyeti inek sütüne göre yaklaşık yüzde 16 daha yüksek. Tim Hortons'ta bu fark yüzde 63-67 arasında değişiyor. Foodtastic bünyesindeki markalarda ise yüzde 98’e kadar çıkabiliyor.
Buna rağmen tüketiciler, alınan ek ücretlerin maliyet artışının çok üzerinde olduğunu savunuyor.
Laktoz intoleransı tartışması
Davacı tarafın öne çıkardığı bir diğer konu ise laktoz intoleransı ve süt alerjisi bulunan tüketiciler.
Kanada'da nüfusun yaklaşık yüzde 16'sının laktoz intoleransı yaşadığı belirtilirken, bitkisel süt tercihinin birçok kişi için bir yaşam tarzı tercihi değil, sağlık gerekliliği olduğu savunuluyor.
Bu nedenle ek ücret uygulamasının belirli tüketici gruplarını dezavantajlı hale getirdiği iddia ediliyor.
Starbucks ek ücreti kaldırDI
Starbucks, Kanada ve ABD'de bitkisel sütler için aldığı ek ücreti 2024 sonbaharında kaldırdı. Tim Hortons ve Foodtastic markaları da 2025 yılının ilk aylarında benzer uygulamaya son verdi.
Ancak dava, geçmiş dönemde alınan ücretlerin geri ödenmesi talebini kapsıyor.
Türkiye’de durum ne?
Starbucks Türkiye bugün bitkisel süt alternatifleri için ek ücret uygulamıyor. Ancak marka uzun yıllar boyunca yulaf, badem veya soya sütü tercih eden müşterilerden ilave ücret talep etmişti.
Türkiye'de faaliyet gösteren bazı kahve zincirlerinde ise bitkisel süt tercihi için halen ek ücret alınmaya devam ediliyor. Bu ücretler işletmeye göre değişmekle birlikte çoğu zaman 15 ila 30 TL arasında değişiyor.
Kanada’daki dava, tüketicilerin uzun süredir sorduğu bir soruyu yeniden gündeme taşıdı: Bitkisel süt gerçekten bu kadar pahalı mı, yoksa kahve zincirleri bu tercihi yüksek kâr marjına dönüştürüyor mu?
Davanın sonucunun, yalnızca Kanada'da değil, dünya genelinde kahve zincirlerinin bitkisel süt fiyatlandırmalarına ilişkin yeni tartışmaları da beraberinde getirmesi bekleniyor.
