Dünya tahıl stoklarının artması beklenirken küresel gıda piyasalarında ticaret, üretim ve maliyet kaynaklı gelişmeler öne çıkıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), yayımladığı Food Outlook raporunda tahıl, pirinç, şeker, bitkisel yağ, gübre, hayvancılık ve gıda ithalat maliyetlerine ilişkin yeni tahminlerini açıkladı.
Rapora göre küresel tahıl stokları artış gösterirken dünya tahıl ticaretinin daralması bekleniyor. Pirinç üretiminin dört sezonun ardından ilk kez gerilemesi, şeker üretiminin tüketimin altında kalması ve biyoyakıt sektöründen gelen talebin bitkisel yağ stoklarını azaltması da 2026/27 döneminin öne çıkan gelişmeleri arasında bulunuyor.
Küresel tahıl stokları yüzde 1,8 artacak
FAO, 2027'de sezon sonu küresel tahıl stoklarının yüzde 1,8 artarak 975 milyon tona ulaşacağını tahmin ediyor. Stok artışının büyük ölçüde Rusya ve Ukrayna'da ihracat kısıtları nedeniyle biriken buğday rezervlerinden kaynaklanması bekleniyor.
Buna karşılık 2026/27 döneminde küresel tahıl ticaretinin yüzde 3,3 daralarak 507,7 milyon tona gerilemesi öngörülüyor. Ticaretteki düşüşün büyük ölçüde buğday hareketlerinden kaynaklanacağı belirtiliyor.
FAO'ya göre 2026/27 döneminde küresel buğday ve mısır üretiminin beş yıllık ortalamaların üzerinde kalması bekleniyor. Stokların artış göstermesi öngörülürken uluslararası ticaretteki kısıtlamalar tahıl piyasalarının görünümünü etkiliyor.
Karadeniz'deki sevkiyatlar 7,8 milyon tondan 500 bin tonun altına geriledi
FAO raporunda Karadeniz'deki tahıl sevkiyatlarına ilişkin dikkat çekici veriler de yer aldı.
Ukrayna'nın Büyük Odesa limanları ile Rusya'nın Azak Denizi ve Karadeniz limanlarından yapılan toplam tahıl sevkiyatları, Eylül 2026'da 500 bin tonun altına geriledi. Bu miktar, bir yıl önce aynı dönemde 7,8 milyon ton seviyesindeydi.
Rapora göre Karadeniz bölgesindeki ihracat kısıtlamaları nedeniyle biriken tahıl stokları depolama kapasitesi üzerinde baskı oluşturabilir. Uzun süre depolanan ürünlerde kalite ve pazarlanabilirlik sorunları ortaya çıkabileceği belirtiliyor.
Karadeniz'deki sevkiyat aksaklıkları nedeniyle Arjantin, Avustralya ve Avrupa Birliği'nin küresel buğday ihracatındaki paylarının arttığı ifade ediliyor.
Pirinç üretimi dört sezonun ardından ilk kez gerileyecek
FAO, küresel pirinç üretiminin dört sezonun ardından ilk kez düşüş göstereceğini tahmin ediyor. Üretici kârlılığındaki gerileme ve El Nino ile bağlantılı olumsuz hava koşulları üretim görünümünü etkileyen faktörler arasında yer alıyor.
2026/27 döneminde pirinç üretiminin tüketimin altında kalması bekleniyor. Bununla birlikte önceki dönemlerden devreden yüksek stokların dünya pirinç rezervlerini tarihsel olarak en yüksek ikinci seviyede tutabileceği öngörülüyor.
Şeker üretimi tüketimin altında kalacak
FAO, 2026/27 döneminde küresel şeker üretiminin gerilemesini ve dünya tüketiminin altında kalmasını bekliyor.
Uluslararası şeker fiyatlarının son aylarda belirgin biçimde yükseldiği belirtilen raporda, fiyat hareketlerinin küresel arz ve talep dengesinin daha sıkı hale geleceğine yönelik beklentilerle bağlantılı olduğu ifade ediliyor.
Bitkisel yağ stoklarında düşüş bekleniyor
2026/27 döneminde küresel yağlı tohum üretiminin rekor seviyelere ulaşması bekleniyor. Buna karşın biyoyakıt sektöründen gelen güçlü bitkisel yağ talebinin küresel yağ ve yağlı ürün stoklarında düşüşe yol açacağı tahmin ediliyor.
Raporda, bitkisel yağ piyasalarının biyoyakıt talebinden etkilenmeye devam edeceği değerlendirmesine yer veriliyor.
Azotlu gübre üretimi gerileyecek
FAO'nun raporunda gübre piyasaları ve gübreye erişim de ayrı bir bölümde ele alındı.
Küresel azotlu gübre üretiminin 2026'da gerilemesi bekleniyor. Düşüşün büyük ölçüde Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla bağlantılı enerji tedariki, üretim ve ticaret aksaklıklarından kaynaklandığı belirtiliyor.
FAO, gübre fiyatlarının ürün fiyatlarına oranla yüksek seyretmesinin çiftçilerin gübre satın alma ve uygulama kararlarını etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Brezilya'da mısır, Avrupa Birliği'nde buğday, Güneydoğu Asya'da pirinç ve ABD'de soya üretimi üzerinden yapılan değerlendirmelerde gübreye erişim ve satın alma gücünün 2026'nın ikinci çeyreğinde uzun dönem ortalamalarının altına gerilediği bildiriliyor.
Yem maliyetleri hayvancılıkta üretici kârlılığını etkiliyor
FAO, 2026'nın başından itibaren uluslararası piyasada temel yem bileşenlerinin fiyatlarının yükseldiğini belirtiyor. Artışta özellikle yağlı tohum küspelerindeki fiyat hareketleri öne çıkıyor.
Yem maliyetlerindeki artışa yüksek enerji fiyatlarının da eşlik ettiği raporda, hayvancılık üreticilerinin yem bileşiminde değişiklik ve verimlilik artışı gibi yöntemlerle maliyetleri yönetmeye çalıştığı belirtiliyor.
Ancak yem değişikliklerinin beslenme ve ekonomik açıdan sınırları bulunurken üretici kârlılığı üzerindeki etkinin hayvan türüne, üretim sistemine, satış fiyatlarına ve kullanılan yem bileşimine göre değiştiği ifade ediliyor.
Zeytinyağı üretiminde 3,7 milyon ton beklentisi
FAO'nun raporunda zeytinyağı piyasasına ilişkin değerlendirmeler de yer aldı.
Küresel zeytinyağı üretiminin 2026/27 döneminde geçici tahminlere göre 3,7 milyon tona ulaşarak rekor seviyeye çıkması bekleniyor. Tüketimin ise yüzde 6 artacağı öngörülüyor.
Dünyanın en büyük zeytinyağı üreticisi İspanya'da üretimin yüzde 22,7 artarak 1,6 milyon tona ulaşması bekleniyor. İspanya'da Eylül ayında sızma zeytinyağının toptan fiyatlarının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18,3 gerilediği, İtalya'nın Bari kentinde ise fiyat düşüşünün yüzde 50'yi aştığı bildiriliyor.
Peynir üretiminde peynir altı suyu daha fazla önem kazanıyor
FAO raporunda peynir üretiminin yan ürünü olan peynir altı suyunun ekonomik değeri de ele alınıyor.
Yüksek protein içeren peynir altı suyu bileşenlerine yönelik talebin artmasının, peynir üretiminin ekonomik yapısını etkileyebileceği belirtiliyor. İnsan ve hayvan beslenmesinde protein talebinin artması, peynir işleme sürecinde elde edilen peynir altı suyunun değerini yükseltiyor.
Ancak bu ekonomik avantajın, peynir altı suyunu işleyebilecek kapasiteye sahip işletmelerde yoğunlaşabileceği ifade ediliyor.
2026 küresel gıda ithalat faturası 2,267 trilyon dolar olacak
FAO, 2026 yılı küresel gıda ithalat faturasının yüzde 1,9 artarak 2,267 trilyon dolara ulaşmasını bekliyor. Bu artış, 2025'te kaydedilen yaklaşık yüzde 8'lik yükselişin altında kalıyor.
Gıda ithalat faturasındaki artış hızının yavaşlamasında kahve ve kakao fiyatlarındaki düşüşün etkili olduğu belirtiliyor. Buna karşılık tahıl ve yağlı tohumlar için ithalat faturalarının yeniden yükselmesi bekleniyor.
FAO tahminlerine göre 2026'da tahıl ürünlerinin ithalat faturası yüzde 3, yağlı tohumlar ve yağlı meyvelerin ithalat faturası yüzde 9,9, et ürünlerinin ithalat faturası ise yüzde 6,9 artacak.
Kahve, çay, kakao, baharat ve ilgili ürünlerin ithalat faturasının ise yüzde 11,9 gerilemesi öngörülüyor.
