Çiğ tavuk, gıda zehirlenmesi denildiğinde en fazla dikkat edilmesi gereken ürünlerden biri. Riskin önemli nedenlerinden biri ise Campylobacter bakterisi.
University of Reading ve İngiltere Hayvan ve Bitki Sağlığı Ajansı (APHA) araştırmacıları, bu bakteriye karşı kimyasal veya antibiyotik kullanmadan uygulanabilecek farklı bir yöntem üzerinde çalıştı: Mor-mavi ışık.
Hakemli Microbiology dergisinde 5 Ekim 2026'da yayımlanan araştırmada, İngiltere'deki kanatlı sürülerinden elde edilen üç Campylobacter türüne ait 64 farklı bakteri izolatı incelendi.
Mavi ışık bakterileri yüzde 99'dan fazla azalttı
Araştırmacılar bakterileri 405 nanometre dalga boyundaki görünür mor-mavi ışığa maruz bıraktı.
En yüksek uygulama düzeyinde 64 örneğin tamamında bakteri miktarı en az yüzde 99 azalırken, ortalama azalma yüzde 99,9'un üzerine çıktı.
Üstelik farklı Campylobacter türleri arasında yöntemin etkinliğinde önemli bir fark görülmedi.
Yöntemin çalışma şekli ise oldukça ilginç. Mor-mavi ışık, bakterinin içerisinde doğal olarak bulunan ışığa duyarlı molekülleri harekete geçiriyor. Bunun sonucunda bakteriye zarar veren reaktif oksijen bileşikleri oluşuyor.
Böylece bakterilerin etkisiz hale getirilmesi için ürüne antibiyotik veya kimyasal dezenfektan eklenmesi gerekmiyor. Araştırmacılara göre düşük enerji tüketen LED'lerle uygulanabilmesi de yöntemin gıda endüstrisinde kullanımını kolaylaştırabilir.
Antibiyotiğe dirençli bakteriler de kurtulamadı
Araştırmanın belki de en dikkat çekici sonucu; antibiyotik direnciyle ilgiili. Test edilen bakteriler arasında antibiyotiklere dirençli Campylobacter örnekleri de bulunuyordu. Ancak antibiyotik direnci bakterilere mavi ışık karşısında bir avantaj sağlamadı; dirençli bakteriler de diğerleriyle benzer şekilde etkisiz hale getirildi.
Bilim insanları ayrıca bakterilerin zaman içerisinde mavi ışığa direnç geliştirip geliştiremeyeceğini görmek istedi.
Bir Campylobacter örneği 15 kez art arda ışığa maruz bırakıldı ve hayatta kalan bakteriler tekrar çoğaltıldı.
On beş turun sonunda ışığa karşı ölçülebilir bir direnç artışı görülmedi. Ancak deneyin bu bölümü yalnızca bir bakteri izolatıyla gerçekleştirildiği için daha kapsamlı çalışmalar gerekiyor.
Her 10 tavuktan 1'i yerine her 50 tavuktan 1'i olabilir
Araştırmacılar sonuçların gerçek tavuk üretimine uygulanması halinde nasıl bir değişim yaratabileceğini de hesapladı.
İngiltere'de perakendeye ulaşan yüksek düzeyde Campylobacter bulaşmış tavuk karkaslarının oranının yaklaşık her 10 tavuktan 1'i seviyesinde olduğu belirtiliyor.
Mavi ışık gerçek üretim koşullarında bakteri miktarını 100 kat azaltabilirse, araştırmacıların hesaplamasına göre yüksek düzeyde kontamine tavukların oranı her 50 tavuktan 1'e kadar gerileyebilir.
Henüz direkt tavuk etinde denenmedi
Ancak çalışmada doğrudan marketten alınmış çiğ tavuklara mavi ışık uygulanmadı; kanatlılardan elde edilen bakteriler laboratuvar ortamında test edildi.
Araştırmacıların bundan sonraki hedefi yöntemi doğal olarak Campylobacter ile kontamine olmuş tavuk karkaslarında ve gerçek kesimhane koşullarında denemek.
TAVUK ETLERİ MAVİ-MOR IŞIKLA STERİLİZE EDİLEBİLİR
Başarılı olması halinde mor-mavi LED'ler, tavuklar tüketiciye ulaşmadan önce bakteri yükünü azaltmak için kanatlı işleme tesislerinde kullanılabilir.
Çalışma aynı zamanda 405 nanometre civarındaki mavi ışığın gıda güvenliğinde kullanımına ilişkin büyüyen araştırma alanını destekliyor.
2026'da Food Microbiology dergisinde yayımlanan ayrı bir çalışma da 405 nanometrelik ışığın incelenen farklı dalga boyları arasında çeşitli gıda kaynaklı bakterilere karşı en etkili seçenek olduğunu ortaya koymuştu.
