Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda yer alan kurallar, özellikle meyveli, sütlü ve aromalı ürünlerde tüketiciyi yanıltabilecek görsel ve ifadeler için yeni sınırlar çiziyor.
Bursa’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, içinde gerçek meyve bulunmayan ancak aroma kullanılan ürünlerde bunun artık ambalaj üzerinde açık şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğunu söyledi.
Bakan Yumaklı ayrıca “tereyağı keyfi”, “tereyağı tadında” gibi ifadeler için de yeni sınırlamalar getirildiğini belirterek, tüketiciyi yanıltan uygulamalara izin verilmeyeceğini vurguladı. Peki, aroma düzenlemesindeki kıstaslar neler?
İçinde gerçek meyve yoksa çilek resmi kullanılabilecek mi?
Hayır. Kılavuza göre, bir üründe gerçek çilek yerine yalnızca çilek aroması kullanılıyorsa, ambalaj üzerinde gerçek çilek fotoğrafı kullanılamıyor.
Bu durumda üretici ancak çileğin çizimini kullanabiliyor ve ürünün “çilek aromalı” olduğu aynı görüş alanında açıkça belirtilmek zorunda.
Bakanlığın temel yaklaşımı ise şu; Tüketici, ürünü satın alırken tadı veren şeyin gerçek meyve mi yoksa aroma mı olduğunu kolayca anlayabilmeli.
Aromalı sütlerde meyve görselleri yasaklanacak mı?
Tamamen yasaklanmayacak ancak kullanım şartları sıkılaşacak. Örneğin bir sütlü içeceğin içinde gerçek çilek bulunuyor ama baskın tadı büyük ölçüde aroma vericiden geliyorsa, ambalaj üzerinde dev çilek görselleri kullanılması yanıltıcı kabul edilebilecek.
Kılavuzda özellikle şu vurgulanıyor; Eğer ürünün tadını esas olarak aroma verici oluşturuyorsa, meyve görseli tüketicide “üründe yoğun miktarda gerçek meyve var” algısı yaratmamalı.
“Aromalı” ifadesi etiketlerden kalkıyor mu?
Hayır. Tam tersine, birçok üründe “aromalı” ifadesinin daha görünür hale gelmesi bekleniyor. Özellikle; Çilek aromalı süt, peynir aromalı kraker, vanilya aromalı bisküvi gibi ürünlerde aroma bilgisinin tüketicinin kolayca görebileceği şekilde yazılması gerekiyor.
Tarım Bakanlığı’nın son açıklamaları da küçük puntolu ve dikkat çekmeyen aroma bildirimlerine karşı daha sıkı denetim yapılacağının sinyalini veriyor.
“Çilekli” ile “çilek aromalı” arasındaki fark ne?
Bu fark, yeni dönemin en kritik başlıklarından biri olacak. “Çilekli” ifadesi, ürünün içinde gerçek çilek bulunduğunu düşündürüyor. “Çilek aromalı” ifadesi ise tadın aroma vericiden geldiğini gösteriyor.
Kılavuza göre, gerçek meyve bulunsa bile eğer baskın tat aroma vericiden oluşuyorsa ürünün sunumu buna göre değerlendiriliyor.
Yani az miktarda çilek içeren ama yoğun çilek aroması kullanılan ürünlerde dev meyve görselleri sorun yaratabilecek.
Naneli sakızlarda nane görseli kaldırılacak mı?
Hayır. Kılavuz nane, vanilya ve tarçın gibi baskın tatlara istisna getiriyor. Nane, kahve, tarçın ve vanilya gibi bileşenlerin çok küçük miktarlarda bile yoğun tat verdiği kabul ediliyor. Bu nedenle aroma kullanılsa bile bu ürünlerin gerçek görsellerine daha esnek yaklaşılabiliyor.
Örneğin, Naneli sakız, tarçın aromalı kurabiye, kahve aromalı ürünler üzerinde ilgili görseller kullanılmaya devam edebilecek.
Vegan ürünlerde peynir aroması kullanılabilecek mi?
Evet, ancak kullanım şekli değişiyor. Örneğin; “Peynir aromalı vegan kraker” ifadesi kullanılabiliyor.
Ancak “Vegan peynirli kraker” ifadesi kullanılamıyor. Çünkü ürünün içinde gerçek peynir bulunmuyor.
Ayrıca etikette peynir görseli kullanılması da sınırlandırılıyor. Bakanlık, tüketicinin ürünü gerçek süt ürünü sanmasını önlemeyi amaçlıyor.
“Tereyağı tadında” ifadeleri neden yasaklanıyor?
Kılavuzun en dikkat çeken maddelerinden biri de bu. Margarin veya bitkisel yağ içeren ürünlerde; “Tereyağı keyfi”, “Tereyağı tadında”, “Krema lezzeti” gibi ifadelerin kullanılmasına izin verilmiyor.
Örneğin tereyağı aroması eklenmiş ayçiçek yağında “tereyağı lezzeti” ifadesi kullanılamayacak.
Benzer şekilde zeytinyağı aroması eklenen başka yağlarda da “zeytinyağı tadında” vurgusu öne çıkarılamayacak.
Tüketici markette nelere dikkat etmeli?
Uzmanlara göre tüketicilerin özellikle şu ayrımı iyi okuması gerekiyor: “Meyveli” - “Meyve aromalı”, “Peynirli” - “Peynir aromalı”, “Vanilyalı” - “Vanilin aromalı”,
Yeni dönemde sadece içerik değil, ambalajdaki görseller, yazı boyutları ve ürün isimleri de daha sıkı denetlenecek.
Özellikle çocuklara yönelik ürünlerde kullanılan büyük meyve görselleri, süt çağrışımı yapan ifadeler ve “doğal” algısı oluşturan tasarımlar artık daha fazla inceleme altında olacak.
