Son dönemde özellikle TikTok ve Instagram'da milyonlarca kez izlenen "chia suyu" videoları, bu besini yeniden gündeme taşıdı. Suya eklenerek jel kıvamına getirilen chia tohumlarının yağ yaktığı, bağırsakları temizlediği ve kısa sürede kilo vermeyi sağladığı yönündeki paylaşımlar büyük ilgi görüyor. Ancak beslenme uzmanları, bu iddiaların önemli bir bölümünün bilimsel kanıtlarla desteklenmediğini belirtiyor.
Chia tohumu besin değeri yüksek mi?
Uzmanlara göre chia tohumu; çözünür lif, bitkisel protein, omega-3 yağ asitleri ile kalsiyum, magnezyum ve fosfor gibi mineraller açısından zengin bir besin. İçerdiği çözünür lif sayesinde; bağırsak hareketlerini destekleyebiliyor. Ayrıca tokluk hissinin oluşmasına katkı sağlıyor ve bağırsak mikrobiyotasının beslenmesine yardımcı olabiliyor.
Chia suyu gerçekten kilo verdiriyor mu?
Uzmanların ortak görüşü, chia tohumunun tek başına kilo kaybı sağlamadığı yönünde. Lif içeriği nedeniyle mide boşalmasını yavaşlatarak daha uzun süre tok hissetmeye yardımcı olabiliyor. Ancak bu etki, tek başına yağ yakımını artırdığı ya da kilo verdirdiği anlamına gelmiyor. Ayrıca bir yemek kaşığı chia tohumu yaklaşık 5 gram lif ve 1,5-2 gram protein içeriyor. Bugüne kadar yapılan bilimsel çalışmalar, chia tüketiminin tek başına anlamlı kilo kaybı oluşturduğunu göstermiyor.
Detoks etkisi olduğuna dair kanıt bulunmuyor
Sosyal medyada sıkça dile getirilen "chia suyu vücudu temizler" veya "detoks etkisi yapar" iddialarının da bilimsel karşılığı bulunmuyor. Uzmanlar, chia suyunun karaciğeri temizlediği, toksinleri attığı veya metabolizmayı hızlandırdığı yönündeki söylemlerin bilimsel çalışmalarla doğrulanmadığını belirtiyor.
Bilim chia için ne diyor?
Bilimsel incelemeler, düzenli chia tüketiminin bazı kişilerde; bel çevresinde sınırlı azalma, kan basıncında hafif düşüş ve
bazı inflamasyon belirteçlerinde iyileşme sağlayabileceğini gösteriyor.
Buna karşın kolesterol düzeyleri, kan şekeri kontrolü veya kardiyometabolik sağlık üzerinde tutarlı ve güçlü etkiler gösteren yeterli kanıt henüz bulunmuyor.
Bu nedenle uzmanlar, chia tohumunun bir tedavi yöntemi değil, dengeli beslenmenin bir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Kuru chia tohumu tüketmeyin!
Chia tohumları sıvıyla temas ettiğinde kendi ağırlığının birçok katı kadar su emerek şişiyor. Bu nedenle kuru halde tüketilip ardından su içilmesi, özellikle yutma güçlüğü yaşayan kişilerde boğulma riski oluşturabiliyor.
Chia tohumlarının tüketilmeden önce yeterince sıvı içerisinde bekletilmesi veya yoğurt, süt, yulaf gibi nemli gıdalarla birlikte tüketilmesi öneriliyor. Fazlası ise sindirim sorunlarına yol açabilir.
Günlük ne kadar chia tüketilmeli?
Beslenme uzmanları, günlük 1-2 yemek kaşığı chia tohumunun çoğu yetişkin için yeterli olduğunu belirtiyor. Daha önce lif tüketimi düşük olan bireylerin ise önce 1 çay kaşığı ile başlayıp vücudun uyumuna göre miktarı artırmaları öneriliyor.
Chia tohumu nasıl tüketilmeli?
Uzmanlara göre chia tohumlarını tek başına su içerisinde tüketmek yerine öğünlere eklemek hem besin değerini artırıyor hem de daha dengeli bir beslenme sağlıyor.
Önerilen kullanım alanları arasında şunlar yer alıyor:
- Yoğurdun içine eklemek,
- Yulaf ezmesiyle birlikte tüketmek,
- Smoothielere karıştırmak,
- Chia pudingi hazırlamak,
- Tam buğday ekmeği, pankek veya kek tariflerinde kullanmak.
