İngiltere'deki King's College London tarafından yürütülen yeni bir araştırma, ağızda gerçekleşen biyolojik süreçlerin, tüketilen sebzelerin sağlık üzerindeki etkisini doğrudan değiştirebileceğini ortaya koydu. Araştırmada, pancar, ıspanak ve lahana gibi nitrat bakımından zengin sebzelerin ardından çiğnenen şekerli sakızın, nitratın vücutta daha etkili kullanılmasını sağlayarak kan basıncının düşmesine katkıda bulunduğu belirlendi.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların özellikle besin kaynaklı nitratın kalp-damar sağlığı üzerindeki etkilerini anlamak açısından önemli olduğunu vurgularken, sonuçların henüz günlük beslenme önerisi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
Nitratın tansiyon üzerindeki etkisi ağızda başlıyor 
Nitrat bakımından zengin sebzeler uzun yıllardır kalp ve damar sağlığını destekleyen besinler arasında gösteriliyor. Ancak araştırmaya göre bu etkinin başlaması için ağızda yaşayan bakteriler kritik rol oynuyor.
Sebzelerle alınan nitrat, önce ağızdaki bakteriler tarafından nitrite dönüştürülüyor. Ardından bu bileşik vücutta nitrik okside çevrilerek kan damarlarının gevşemesini sağlıyor. Böylece kan dolaşımı iyileşiyor ve kan basıncı düşebiliyor.
Bilim insanları, bu dönüşüm sürecini daha verimli hale getirmenin yollarını araştırırken, tükürüğün asitliğinin bu mekanizmayı etkileyip etkilemediğini incelemeye karar verdi.
Şekerli sakız nitrit üretimini yüzde 45 artırdı
Araştırma kapsamında sağlıklı gönüllüler önce bir porsiyon pancar suyu tüketti. Daha sonra katılımcılar rastgele şekilde ya şekerli sakız ya da şekersiz sakız çiğnedi. Bir hafta sonra ise gruplar yer değiştirerek aynı deney tekrarlandı.
Deney süresince katılımcıların kan basınçları ölçüldü, kan ve tükürük örnekleri analiz edildi. Şekerli sakız çiğneyenlerde ağız ortamının daha asidik hale geldiği, bunun da nitratın nitrite dönüşümünü hızlandırdığı görüldü.
Araştırmada;
Tükürükteki nitrit düzeyi yüzde 45 arttı.
Kandaki nitrit seviyesi yüzde 25 yükseldi.
Sistolik ve diyastolik kan basıncında ortalama 3/2 mmHg düşüş kaydedildi. Araştırmacılar, bu etkinin yalnızca birkaç saat sürdüğünü belirtti.
Bilim insanları uyardı: "Şekerli sakız önerisi değil"
Araştırmanın başyazarı Dr. Andrew Webb, sonuçların yanlış yorumlanmaması gerektiğini söyledi. Webb'e göre amaç, şekerli sakız tüketimini teşvik etmek değil; ağız ortamının nitrat metabolizmasını nasıl etkilediğini anlamak.
Araştırmacılar, şekerli sakızın ağız pH'ını geçici olarak düşürerek nitrat dönüşümünü hızlandırdığını ancak uzun süreli şeker tüketiminin diş sağlığı ve metabolik sağlık açısından risk oluşturduğunu hatırlattı.
Sporcular için yeni bir fırsat olabilir
Besin kaynaklı nitrat, özellikle dayanıklılık sporcuları tarafından performansı artırmak amacıyla uzun süredir kullanılıyor.
Araştırma ekibi, nitratın ağızda daha verimli kullanılmasını sağlayacak diş dostu ve şekersiz yeni yöntemlerin geliştirilmesi halinde hem spor performansının hem de kardiyovasküler faydaların artırılabileceğini düşünüyor.
Bu nedenle gelecek çalışmaların, şeker kullanımına gerek kalmadan aynı biyolojik etkiyi sağlayabilecek alternatif çözümlere odaklanacağı belirtiliyor.
Araştırmacılar yeni yöntemler geliştirmeyi hedefliyor
Araştırmanın ortak yazarlarından Dr. Charlotte Mills ise ağız mikrobiyotasının beslenme ile kalp sağlığı arasındaki bağlantıda beklenenden çok daha önemli bir rol oynadığını söyledi.
Araştırmacılara göre bundan sonraki hedef, ağız bakterilerinin nitrat dönüşümünü destekleyen ancak diş sağlığını riske atmayan yeni beslenme stratejileri veya ürünler geliştirmek olacak.
