Taze meyvelerin kısa sürede bozulması hem üretici hem de tüketici açısından önemli bir sorun oluştururken, çileklerin raf ömrünü uzatmaya yönelik yeni bir yöntem dikkat çekti. Journal of Agricultural and Food Chemistry dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, deniz yosunundan elde edilen agar bazlı yenilebilir bir kaplama, çileklerin oda sıcaklığında buzdolabında saklanmadan daha uzun süre taze kalmasını sağladı.
Araştırmacılar, geliştirilen yöntemin özellikle çabuk bozulan meyvelerde gıda kayıplarının azaltılması ve soğuk zincire olan bağımlılığın düşürülmesi açısından potansiyel taşıdığını belirtiyor.
Deniz yosunundan geliştirilen kaplama nasıl çalışıyor?
Kaplamanın temelinde, kırmızı deniz yosunundan elde edilen agar bulunuyor. Gıda sektöründe yaygın olarak kıvam artırıcı olarak kullanılan agar, jelatine bitkisel bir alternatif olarak da değerlendiriliyor.
UBC araştırmacıları agarı; çinko ve üzüm ile çay gibi gıdalarda doğal olarak bulunan tanik asit ile birleştirdi.
Çilekler hazırlanan çözeltiye batırıldığında, bileşenlerin kendiliğinden mikro parçacıklar oluşturduğu ve meyvenin yüzeyinde ince, şeffaf ve yenilebilir bir koruyucu tabaka meydana getirdiği görüldü.
Araştırmacılara göre bu tabaka, meyvenin çevresindeki sıcaklık ve nem değişimlerine karşı daha dayanıklı olmasına yardımcı oluyor.
Kaplamalı çilekler oda sıcaklığında ne kadar taze kalır?
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, kaplamalı çileklerin buzdolabı olmadan en az dört gün boyunca küflenmeden tazeliğini koruması oldu.
Oda sıcaklığında saklanan işlenmemiş çileklerde yaklaşık iki gün içinde küf oluşmaya başlarken, kaplama uygulanan çileklerde dört gün boyunca küflenme görülmedi.
Buzdolabında saklanan kaplamalı çilekler ise en az altı gün boyunca taze kaldı. Buna karşılık, buzdolabında saklanan işlenmemiş çileklerin büyük bölümünde dördüncü günde bozulma belirtileri ortaya çıktı.
Çileklerde küf oluşumunu ve su kaybını azalttı
Kaplamanın çileklerin fiziksel özellikleri üzerinde de olumlu sonuçlar verdiği belirlendi. Oda sıcaklığında dört gün sonunda kaplamalı çileklerin, işlem görmemiş meyvelere kıyasla yarıdan daha az su kaybettiği ve daha sert kaldığı görüldü.
Bu durum, özellikle hasat sonrasında hızlı şekilde su kaybeden ve yumuşayan çileklerin taşınması ve satışa sunulması açısından önem taşıyor. Araştırmacılar ayrıca kaplamalı çileklerin C vitamini ve antioksidan içeriğini daha iyi koruduğunu belirledi.
Yenilebilir kaplama başka hangi gıdalarda etkili?
Araştırma yalnızca çileklerle sınırlı kalmadı. Geliştirilen deniz yosunu bazlı kaplamanın üzümlerde 14 güne kadar, elma dilimlerinde ise 24 saate kadar olumlu sonuç verdiği bildirildi. Bu bulgular, yöntemin farklı taze meyvelerin raf ömrünü uzatmak amacıyla kullanılabileceğine ilişkin önemli bir potansiyel ortaya koyuyor. 
Kaplamanın antibakteriyel mi?
Araştırmada geliştirilen kaplamanın yalnızca fiziksel bir bariyer oluşturup oluşturmadığı değil, mikrobiyolojik özellikleri de incelendi. Yapılan testlerde kaplamanın antibakteriyel özellikler gösterdiği belirlendi. Ayrıca insan bağırsak hücreleri kullanılarak yapılan değerlendirmelerde herhangi bir toksisite belirtisine rastlanmadı. Kaplamanın tüketim öncesinde büyük bölümünün yaklaşık iki dakika boyunca musluk suyuyla yıkanarak temizlenebildiği belirtildi.
Çileklerin raf ömrünü uzatmak gıda israfını önler mi?
Araştırmanın bir diğer önemli boyutunu ise gıda kayıpları oluşturuyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) değerlendirmesine göre meyve ve sebzeler, yüzde 25,4 ile tüm emtia grupları arasında en yüksek küresel gıda kaybı oranına sahip.
Toplam gıda üretiminin yüzde 13,3'ünün ise hasat ile perakende satış arasındaki süreçte kaybedildiği belirtiliyor. Çilek gibi hızlı bozulan ürünlerde raf ömrünün birkaç gün dahi uzatılması; taşıma, depolama ve satış süreçlerinde oluşan kayıpların azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Deniz yosunu kaplaması soğuk zincire alternatif olabilir mi?
Araştırmanın kıdemli yazarı ve UBC Arazi ve Gıda Sistemleri Fakültesi öğretim üyesi Dr. Tianxi Yang, çalışmanın temel amacının soğuk depolamaya daha basit bir alternatif geliştirmek olduğunu belirtti. Yang'a göre kaplama uygulanan meyveler sıcaklık ve nem değişimlerine karşı daha az hassas hale geliyor ve daha uzun süre taze kalıyor.
Bu nedenle deniz yosunundan geliştirilen yenilebilir kaplama, özellikle çilek gibi kısa raf ömrüne sahip ürünlerde soğuk zincir ihtiyacını azaltabilecek yeni gıda teknolojilerinden biri olabilir.
