Türkiye’de 17 milyondan fazla büyükbaş hayvanın kimliklendirilmesinde dijital döneme geçiliyor. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi’nin (GEKİS) ilk uygulamasını Kars’ta başlattı.
Yeni sistemle birlikte hayvanların kimliklendirilmesinde kullanılan plastik kulak küpelerinin yerini elektronik takip altyapısına sahip küpeler alacak. Her hayvana dijital bir kimlik oluşturulacak; doğum, aşılama, sağlık, hareket, satış ve kesim bilgileri elektronik ortamda kaydedilecek.
Bakanlığın açıklamasına göre sistem, yalnızca hayvan varlığının kayıt altına alınmasını değil, hastalıkların daha hızlı tespit edilmesini ve hayvansal gıdaların izlenebilirliğinin güçlendirilmesini de amaçlıyor.
GEKİS nedir, nasıl çalışacak?
GEKİS, “Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi” ifadesinin kısaltması olarak kullanılıyor.
Sistem kapsamında büyükbaş hayvanlara elektronik kimlik taşıyan kulak küpeleri takılacak. Hayvanın yaşamı boyunca oluşan kayıtların bu kimlik üzerinden takip edilmesi planlanıyor.
Elektronik küpeyle kayıt altına alınacak başlıca bilgiler şöyle: “Hayvanın doğumu ve kimlik bilgileri, yapılan aşılar ve sağlık kayıtları, işletmeler arasındaki hareketleri, satış ve sahiplik değişiklikleri, kesim süreci, destekleme ödemelerine esas bilgiler.”
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, sistemin “basit bir küpenin ötesinde güvenli kayıt, güçlü takip ve sağlıklı üretimin adı” olacağını söyledi.
Hayvan hastalıklarına daha hızlı müdahale edilecek
Elektronik takip sisteminin en önemli hedeflerinden biri, hayvan hastalıkları ve salgın riskleriyle mücadele.
Bir işletmede hastalık tespit edildiğinde hayvanın daha önce bulunduğu yerler, temas ihtimali bulunan işletmeler ve yaptığı hareketler elektronik kayıtlar üzerinden daha hızlı incelenebilecek.
Bakanlık, böylece hastalığın kaynağına ve yayılma güzergâhına daha kısa sürede ulaşılabileceğini belirtiyor. Sistemin ayrıca kayıp ve sahte küpe kullanımını büyük ölçüde önlemesi bekleniyor.
Et ve sütte izlenebilirlik güçlenecek
GEKİS’in doğrudan etkilerinden biri de et ve süt üretim zincirinde izlenebilirliğin artırılması olacak.
Hayvanın doğumundan kesimine kadar oluşturulan kayıtlar; hayvanın hangi işletmelerde bulunduğunun, hangi sağlık işlemlerinden geçtiğinin ve kesim sürecinin izlenebilmesini sağlayacak.
Ancak Bakanlığın 7 Ağustos 2026 tarihli açıklamasında, tüketicilerin satın aldıkları et veya süt ürünlerinin kaynağını doğrudan sorgulayabilecekleri bir uygulama ya da karekod sistemine ilişkin bilgi verilmedi. Bu nedenle sistemin tüketiciye açık bölümünün nasıl işleyeceği henüz bilinmiyor.
Destekler doğru hayvana ödenecek
Elektronik küpe sisteminin, hayvancılık desteklerinde kullanılan kayıtların doğruluğunu da artırması hedefleniyor.
Bakanlığa göre GEKİS sayesinde desteklemelerin doğru hayvana ulaştırılması, kayıt dışılığın azaltılması ve ıslah çalışmalarının daha sağlıklı yürütülmesi mümkün olacak. Sistemin süt veriminin artırılmasına ve buzağı kayıplarının azaltılmasına katkı sağlayacağı da belirtiliyor.
GEKİS küpe fiyatı ne kadar?
Bakanlığın açıklamasında GEKİS elektronik küpe fiyatına ilişkin herhangi bir tutar yer almadı.
Elektronik küpelerin üreticiye ücretsiz mi takılacağı, maliyetin tamamının mı yoksa bir bölümünün mü kamu tarafından karşılanacağı da henüz açıklanmadı.
Piyasada satılan standart plastik büyükbaş hayvan küpeleri ile elektronik kimliklendirme amacıyla kullanılacak resmî GEKİS küpeleri aynı ürün değil.
Büyükbaş hayvan küpe fiyatı 2026 yılında ne kadar?
İnternette büyükbaş hayvanlar için farklı özelliklerde plastik ve elektronik kulak küpeleri satılıyor. Ancak bunların fiyatları; ürünün türüne, büyüklüğüne, elektronik bileşenine ve adet sayısına göre değişiyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen büyükbaş hayvan başı küpeleme (tanımlama aracı ve uygulama) ücreti 115 TL olarak uygulanıyor.
2026 yılı için GEKİS kapsamında uygulanacak resmî büyükbaş hayvan küpe ücreti Bakanlık tarafından duyurulmuş değil.
Kars'ta ilk uygulaması başlayan GEKİS’in diğer illerde hangi takvimle uygulanacağı, mevcut plastik küpelerin ne zaman değiştirileceği ve geçiş süresinin ne kadar olacağına ilişkin ayrıntı verilmedi.
17 milyon büyükbaş hayvanın değeri 1,5 trilyon lirayı aşıyor
Bakanlığın verilerine göre Türkiye’de 17 milyondan fazla büyükbaş hayvan bulunuyor. Bu hayvan varlığının ekonomik değeri 1,5 trilyon TL’nin üzerinde.
Türkiye’de büyükbaş hayvanlardan yılda 1 milyon 313 bin ton sığır eti ile 20 milyon tonun üzerinde inek sütü elde ediliyor. Bu üretimin yıllık ekonomik karşılığının yaklaşık 1,2 trilyon TL olduğu belirtiliyor.
Yumaklı, sistemin sağlayacağı yüzde 1’lik verim artışının bile yıllık yaklaşık 12 milyar TL’lik üretim değerinin ülkede kalması anlamına geleceğini söyledi.
