Türkiye'de her yıl benzer tablo yaşanıyor. Hasat döneminde ürün bolluğu nedeniyle tarlada fiyatlar düşüyor, üretici zarar ediyor. Birkaç ay sonra ise aynı ürün market ve pazarlarda çok daha yüksek fiyatlarla tüketicinin karşısına çıkıyor.
Bu yıl da benzer durum kuru soğanda yaşanıyor. Osmaniye’de bir üretici, soğanını istediği fiyata satamayınca tarlasını halka açtı. Sosyal medyada hızla yayılan görüntülerde vatandaşların tarlaya girerek soğan topladığı görüldü. Görüntüler, "çiftçi üretti ama kazanamadı" yorumlarını da beraberinde getirdi.
Çiftçiye granül soğan çağrısı
Tartışmalar sürerken dikkat çeken bir öneri de Tabipler Tarım Kooperatifi'nden geldi. Kooperatif tarafından yapılan açıklamada Osmaniyeli üreticilere seslenilerek şu çağrı yapıldı: "Getirin soğanları. İşçilerinizi de getirin soğanları soyun. Güzelce dilimleyip kurutma seramızda kurutalım. Kırıcıdan geçirip granül soğan yapalım. Daha çok kazanırsınız."
Açıklamada, kurutma ve işleme süreci için üreticilerden ücret talep edilmeyeceği belirtilirken, masrafların üretilen granül soğan satışından karşılanabileceği ifade edildi.
26 ton soğandan 1 ton granül çıkıyor
Kooperatifin verdiği bilgiye göre yaklaşık 26 ton taze soğandan 1 ton granül soğan elde ediliyor.
Gıda sanayisinde yaygın olarak kullanılan granül soğan; çorba, hazır yemek, baharat karışımları, soslar ve endüstriyel üretimde değerlendiriliyor. Uzun raf ömrüne sahip olması nedeniyle ihracat potansiyeli de bulunuyor.
Tarım ekonomistlerine göre ürünün işlenerek satılması, özellikle fiyatların düştüğü dönemlerde çiftçinin gelirini artırabilecek alternatiflerden biri olarak görülüyor.
Soğan fiyatları neden düşüyor?
Türkiye'de kuru soğan üretimi belirli dönemlerde yoğunlaşıyor. Hasatla birlikte piyasaya aynı anda yüksek miktarda ürün çıkması fiyatların hızla gerilemesine neden oluyor.
Depolama imkanı olmayan veya finansman sıkıntısı yaşayan üreticiler ise ürünlerini bekletmek yerine düşük fiyatlardan satmak zorunda kalabiliyor.
Uzmanlar, kurutma, dondurma, konserve, salça ve granül üretimi gibi katma değerli işlemlerin yaygınlaşmasının tarımsal fiyat dalgalanmalarını azaltabileceğini belirtiyor.
Tabipler Tarım Kooperatifi kimdir?
Adana'da hekimler tarafından kurulan Tabipler Tarım Kooperatifi, sağlıklı ve sürdürülebilir gıda üretimini desteklemek amacıyla faaliyet gösteriyor. Kooperatif, yerel üreticilerle iş birliği yaparak doğal üretim yöntemlerini teşvik ettiğini ve çiftçilere katma değerli üretim konusunda destek verdiğini belirtiyor.
Kooperatif 2023 yılında kuruldu ve kısa sürede yüzlerce doktorun destek verdiği bir yapıya dönüştü. Kooperatif bünyesinde kurutulmuş sebze-meyve, salça ve çeşitli işlenmiş tarım ürünleri de üretiliyor.
Katma değerli üretim yeniden gündemde
Osmaniye'deki soğan tarlasında yaşananlar, Türkiye'de tarımın en önemli sorunlarından biri olan "üreticinin kazanamaması" tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
Uzmanlar, yalnızca üretim miktarını artırmanın yeterli olmadığını, çiftçinin ürününü işleyerek katma değer oluşturabileceği modellerin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguluyor.
Tabipler Tarım Kooperatifi'nin çağrısı da tam bu noktada dikkat çekiyor: Tarlada para etmeyen soğanın, işlenerek daha yüksek gelir getiren bir ürüne dönüşmesi mümkün olabilir.
