Tarlayı sürmek, ekim yapmak, gübre ve ilaç atmak, ürünü hasat etmek… Tarımsal üretimin hemen her aşamasında traktör çalışıyor. Traktör çalıştığı anda ise çiftçinin en büyük giderlerinden biri olan mazot tüketilmeye başlıyor.
Motorine 4 Eylül'de yaklaşık 7,8 TL'lik yeni zam geldi. Artışın ardından motorinin litresi birçok kentte 90 TL'yi geçti.
Peki bu fiyat çiftçinin cebinde ne anlama geliyor?
Bir traktör deposu kaç TL'ye doluyor?
Gıda Bülteni, mart ayında motorinin 75 TL'ye yaklaştığı dönemde aynı hesabı yapmış ve 60 litrelik bir traktör deposunun yaklaşık 4 bin 400 TL'ye dolacağını hesaplamıştı.
Aradan yaklaşık altı ay geçti. Buğday üretimin en yoğun olduğu İç Anadolu'da son zamla birlikte motorin fiyatı 91 TL'ye ulaştı. Motorini yuvarlak hesapla 90 TL kabul ettiğimizde, bir traktörün 60 litrelik deposu 5400 TL'ye doluyor.
Türkiye'de kullanılan bazı 55-75 beygirlik traktörlerde 63 litrelik yakıt deposu bulunuyor. Böyle bir traktörde 90 TL'lik motorinle depo maliyeti 5 bin 670 TL'ye ulaşıyor.
Bir depo mazot için kaç kilo buğday satmak gerekiyor?
Asıl çarpıcı karşılaştırma ise çiftçinin sattığı ürünle ortaya çıkıyor.
Toprak Mahsulleri Ofisi, 2026 yılı için 2. grup ekmeklik ve makarnalık buğday alım fiyatını ton başına 16 bin 500 TL, yani kilogram başına 16,50 TL olarak açıkladı.
Buna göre çiftçi, 60 litrelik traktör deposunu bir kez doldurabilmek için yaklaşık 327 kilo buğdayın TMO alım fiyatına karşılık gelen gelirini mazota ayırmak zorunda.
63 litrelik depoda ise rakam yaklaşık 344 kilo buğdaya çıkıyor.
Bu hesap yalnızca mazotu gösteriyor; traktörün bakım, yağ, lastik ve amortisman giderleri bunun içinde değil.
1 ton buğday kaç litre mazot alıyor?
Tersinden bakıldığında tablo daha da anlaşılır hale geliyor.
TMO'nun 2. grup buğday fiyatı üzerinden 1 ton buğday 16 bin 500 TL ediyor. Motorinin litresini 90 TL kabul edersek bu para ile yaklaşık:
183 litre motorin alınabiliyor. Yani çiftçinin yaklaşık 3 ton buğdayının brüt ürün bedeli, kabaca 550 litre motorine karşılık geliyor.
Burada TMO alım fiyatına ilave olarak üreticiye sağlanan destek ödemelerini ayrıca değerlendirmek gerekiyor; karşılaştırma doğrudan açıklanan ürün alım fiyatı üzerinden yapıldı.
Çiftçilerden mazot zammına tepki: “Tarlamızı ekemeyeceğiz”
Son akaryakıt zâmmının ardından üreticilerde tepki yğkselmeye de başladı. Osmaniye'nin Kadirli ilçesinde konuşan çiftçiler, mazotun tarımsal üretimde en önemli giderlerden biri olduğunu belirterek artan maliyetlerle ekim yapmakta zorlandıklarını söyledi.
Bir üretici, bir depo motorinle 30 dönüm araziyi süremediğini ifade ederken, başka bir çiftçi “Tarlamızı süremiyoruz” diyerek destek çağrısında bulundu.
Mazot zammı gıda fiyatlarını neden etkiliyor?
Mazot çiftçinin yalnızca traktörüne koyduğu yakıt değil. Toprak sürülürken, ekim yapılırken, gübre ve ilaç uygulanırken, hasatta ve ürün tarladan depoya taşınırken yeniden yakıt harcanıyor. Ardından aynı ürün kamyonlarla fabrikaya, hale veya markete taşınıyor.
Dolayısıyla motorindeki artışın maliyet zinciri tarlada başlayıp market rafına kadar uzanıyor. Son zamla çiftçinin önündeki soru artık yalnızca “Mazot kaç TL oldu?” değil: Bir depo mazot alabilmek için kaç kilo ürün satmak gerekiyor?
