İran'da yaşayan Türk vatandaşı Gül Gökgöz'ün sosyal medya hesabından paylaştığı market alışverişi videosu Türkiye'de binlerce kez paylaşıldı. Videoda görülen temel gıda ürünlerinin fiyatları, özellikle Türkiye'deki market fiyatlarıyla kıyaslandığında dikkat çekti.
Savaşın, yaptırımların ve ekonomik krizin etkisindeki İran'da birçok temel gıda ürününün raf fiyatının Türkiye'den düşük olması sosyal medyada tartışma yarattı.
Gıda Bülteni, videoyu paylaşan Gül Gökgöz'e ulaştı ve hem videodaki fiyatları hem de İran'daki yaşam koşullarını sordu.
"Fiyatları iki gün önce çektim"
Gül Gökgöz, videodaki fiyatların eski olmadığını vurgulayarak şunları söyledi:
"Bu fiyatları iki gün önce gidip çektim. Eski fiyatlar değil, güncel fiyatlar. Kum şehrindeki bir markette çekildi."
Gökgöz, İran'da marketlerde birçok üründe üreticinin belirlediği azami satış fiyatının ambalaj üzerine basıldığını belirterek şu bilgiyi verdi:
"Ürünün üzerine fabrika çıkışında etiket basılıyor. Marketler bu fiyatın altında satabilir ama üstünde satamaz. İran'da böyle bir uygulama var."
İran'daki güncel market fiyatları
| Ürün | Fiyat |
|---|---|
| Makarna | 17 TL |
| Toz şeker (1 kg) | 30 TL |
| Yeşil mercimek (1 kg) | 62 TL |
| Kuru fasulye (1 kg) | 78 TL |
| Tavuk eti (1 kg) | 80 TL |
| Pirinç (1 kg) | 100 TL |
| Izgara zeytin (560 g) | 152 TL |
| Ayçiçek yağı (3 litre) | 290 TL |
| Dana kıyma (1 kg) | 315 TL |
| Dana eti (1 kg) | 420 TL |
| Zeytinyağı (5 litre) | 860 TL |
Özellikle et ürünlerinde fiyat farkı dikkat çekiyor. Videoda dana etinin kilogramı yaklaşık 420 TL, kıymanın kilogramı 315 TL, tavuk etinin kilogramı ise 80 TL olarak görülüyor.
"İnsanlar yine de zorlanıyor"
Videonun ardından çok sayıda kullanıcı İran'da asgari ücretin düşük olduğunu ve halkın temel gıda ürünlerini almakta zorlandığını belirten yorumlar yaptı.
Gül Gökgöz de Gıda Bülteni'ne yaptığı açıklamada bu değerlendirmeye katıldığını söyledi:
"Savaştan yaklaşık bir-iki ay sonra fiyatlarda ciddi artışlar başladı. Çok şaşırtıcı zamlar oldu. Türkiye ile kıyaslayınca hâlâ ucuz olabilir ama burada alınan asgari ücretle kıyaslandığında insanların zorlandığı konusunda ben de aynı fikirdeyim. İnsanlar zorlanıyor. Marketlerin gıdayı daha yüksek fiyatla satmaması için de, fabrikadan çıkarken ürünlerin fiyatları üzerine basılıyor."
Gökgöz, videoyu hazırlarken amacının İran'daki güncel market fiyatlarını göstermek olduğunu, yaşam maliyetinin ise ayrı bir sorun olduğunu ifade etti.
Raf fiyatları düşük, enflasyon çok yüksek
Uluslararası raporlar da İran'da raf fiyatları ile alım gücü arasındaki çelişkiye dikkat çekiyor.
RFE/RL'nin (Radio Free Europe/Radio Liberty) haberine göre ABD ve İsrail ile yaşanan çatışmaların ardından artan maliyetler, tedarik sorunları ve yıllardır devam eden yaptırımlar İran ekonomisini daha da zor durumda bıraktı. Başkent Tahran'da ekmek fiyatlarının bir yıl içinde iki katına çıktığı, birçok ailenin artık et alamadığı ve dışarıda yemek yemeyi bıraktığı aktarılıyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ise İran'da ortalama tüketici enflasyonunun 2026 yılında yaklaşık %69 seviyesine ulaşacağını öngörüyor. IMF, aynı zamanda İran ekonomisinin küçülmeye devam edeceğini tahmin ediyor.
Son dönemde yayımlanan resmi verilere göre savaşın ardından gıda fiyatlarında artış hızlandı. Bazı temel gıda gruplarında yıllık fiyat artışları yüzde 100'ün üzerine çıktı.
Bu nedenle İran'da birçok temel gıda ürününün etiket fiyatı Türkiye'den düşük görünse de, uzmanlara göre düşük ücretler, yüksek enflasyon ve para birimindeki değer kaybı nedeniyle milyonlarca İranlı için bu ürünlere erişim her geçen gün daha da zorlaşıyor.
