Türkiye'nin önde gelen gıda, perakende, sürdürülebilirlik ve tüketici kuruluşları tarafından yayımlanan ortak deklarasyonda, her yıl evlerde, perakende sektöründe ve hizmet işletmelerinde yaklaşık 14 milyon ton gıdanın israf edildiğine dikkat çekildi. Açıklamada, toplumun yüzde 72’sinin STT ile TETT arasındaki farkı bilmediği vurgulandı.
TETT ve STT karışıklığı milyonlarca ton gıdayı çöpe gönderiyor
Deklarasyona göre, tüketicilerin önemli bir bölümü ürün ambalajlarında yer alan tarih bilgilerini yanlış yorumluyor.
Özellikle makarna, bakliyat, konserve ve bisküvi gibi dayanıklı gıdalarda kullanılan Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT), ürünün güvenliğini değil kalite özelliklerini ifade ediyor. Buna rağmen birçok tüketici TETT tarihi geçen ürünleri doğrudan çöpe atıyor.
Buna karşılık et, süt, balık ve yumurta gibi çabuk bozulabilen ürünlerde kullanılan Son Tüketim Tarihi (STT) ise gıda güvenliği açısından kritik önem taşıyor. Uzmanlar, STT'si geçen ürünlerin kesinlikle tüketilmemesi gerektiğini belirtiyor.
Herkes farkı bilse kaç ton gıda kurtulabilir?
Deklarasyonda doğrudan bir tasarruf hesabı yer almıyor. Ancak veriler dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.
Türkiye'de her yıl çöpe giden 14 milyon ton gıdanın önemli bölümünün yanlış etiket okuma nedeniyle oluştuğu belirtiliyor. Eğer bugün STT ve TETT arasındaki farkı bilmeyen yüzde 72'lik kesim doğru bilgiye ulaşır ve tüketilebilir durumdaki ürünleri çöpe atmaktan vazgeçerse, milyonlarca ton gıdanın ekonomiye geri kazandırılması mümkün olabilir.
Bu miktarın yalnızca yüzde 10'unun bile kurtarılması yaklaşık 1,4 milyon ton gıdanın çöpe gitmesini önleyebilir. Yüzde 20'lik bir iyileşme ise 2,8 milyon tonluk gıdanın ekonomide kalması anlamına geliyor.
"Çöpe attığımız sadece gıda değil"
Ortak bildiride, israf edilenin yalnızca gıda olmadığına dikkat çekildi.
Her çöpe atılan ürünle birlikte üretimde kullanılan su, enerji, iş gücü, zaman ve doğal kaynakların da kaybedildiği vurgulandı. Açıklamada, "Çöpe attığımız sadece gıda değil; su, enerji, emek, zaman ve geleceğimiz" ifadelerine yer verildi.
Gıda okuryazarlığı seferberliği başlatıldı
Gıda Güvenliği Derneği, Gıda Perakendecileri Derneği, Güvenilir Ürün Platformu, Sürdürülebilirlik Akademisi, Temel İhtiyaç Derneği, Tüketici Başvuru Merkezi, Tüketiciyi Koruma Derneği ve çok sayıda sektör kuruluşunun imzaladığı deklarasyonla, Türkiye genelinde bir "Gıda Okuryazarlığı Seferberliği" başlatıldığı duyuruldu.
TETT nedir?
Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT), ürünün ideal kalite, aroma ve lezzet özelliklerini koruduğu süreyi ifade eder. Makarna, pirinç, bakliyat, konserve, çikolata ve bisküvi gibi dayanıklı ürünlerde kullanılır. Ambalajı sağlam olan, uygun koşullarda saklanan ve görünüm, koku veya tadında bozulma bulunmayan ürünler TETT sonrasında da tüketilebilir olabilir.
STT nedir?
Son Tüketim Tarihi (STT), gıda güvenliği açısından son sınırı ifade eder. Et, süt, yoğurt, balık ve yumurta gibi yüksek riskli ürünlerde kullanılır. STT'si geçen ürünlerde görünür bozulma olmasa bile sağlık riski oluşabileceği için tüketilmemesi gerekir.
